<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xml:id="PT">
	<teiHeader>
		<fileDesc>
			<titleStmt>
				<title>1594. Cópia de carta de Vicência Jorge para Jerónimo Monteiro, pai do seu filho, sapateiro.</title>
				<sponsor>CLUL, Centro de Linguística da Universidade de Lisboa</sponsor>
				<funder>FCT, Fundação para a Ciência e a Tecnologia PTDC/LIN/64472/2006; ERC, European Research Council ‒ 7FP/ERC Advanced Grant 2011 GA295562</funder>
				<respStmt><resp>Projeto</resp><name xml:id="CARDS">CARDS, Cartas Desconhecidas</name></respStmt> 
				<respStmt><resp>Coordenação</resp><name xml:id="RM">Rita Marquilhas</name></respStmt> 
				<respStmt><resp>Transcrição</resp><name xml:id="TMC">Tiago Machado de Castro</name></respStmt> 
				<respStmt><resp>Anotação POS</resp><name/></respStmt> 
				<respStmt><resp>Parsing</resp><name>por_anotar</name></respStmt> 
				<respStmt><resp>Contextualização</resp><name>Tiago Machado de Castro</name></respStmt> 
				<respStmt><resp>Revisão</resp><name/></respStmt> 
				<respStmt><resp>Edição modernizada</resp><name xml:id="SA">Sandra Antunes</name></respStmt>
			</titleStmt>
			<publicationStmt> 
				<publisher>CLUL, Centro de Linguística da Universidade de Lisboa</publisher> 
				<address> 
					<addrLine>Av. Professor Gama Pinto, 2</addrLine> 
					<addrLine>1649-003 Lisboa-Portugal</addrLine>
				</address> 
				<pubPlace>Lisboa</pubPlace> 
				<date when="2012">2012</date> 
				<availability status="restricted"><p>Copyright 2012, CLUL</p></availability> 
			</publicationStmt>
			<sourceDesc>
					<msDesc>
						<msIdentifier>
							<country>Portugal</country>
							<settlement>Lisboa</settlement>
							<institution key="CDD.xml#NatXReg">Arquivo Nacional da Torre do Tombo</institution>
							<repository xml:id="TSO">Tribunal do Santo Ofício</repository>
							<collection>Inquisição de Lisboa</collection>
							<idno>Processo 10755</idno>
						</msIdentifier>
						<msContents>
							<summary>A autora escreve ao pai do seu filho para dar notícias, a queixar-se e a pedir ajuda.</summary>
							<msItem class="copy">
								<p><locus>23r-24v</locus></p>
							</msItem>
						</msContents>
						<physDesc>
							<objectDesc form="letter">
								<supportDesc>
									<extent>uma folha de papel dobrada escrita no rosto e verso do primeiro fólio e com o sobrescrito no verso do segundo.
										<dimensions scope="all" unit="mm">
											<height></height>
											<width></width>
										</dimensions>
									</extent>
									<condition><p></p></condition>
								</supportDesc>
								<layoutDesc>
									<layout>uma linha em branco entre a fórmula de endereço e  o início da carta.</layout>
								</layoutDesc>
							</objectDesc>
							<accMat>
								<p>Sobrescrito:</p>
								<p><quote xml:lang="PT">Ao <expan>Sor</expan> Jironi mon <lb/> teiro meu sor sera da <lb/> da em pernãobuque <lb/> etc etc</quote></p>
							</accMat>
						</physDesc>
						<additional>
							<adminInfo>
								<availability><p>Reproduções não dispensam licença da DGARQ/TT.</p></availability>
							</adminInfo>
							<surrogates>
								<ref></ref>
								<cit><bibl>facsimile digital guardado como ficheiro JPEG</bibl></cit>
							</surrogates>
						</additional>
					</msDesc>
			</sourceDesc>
		</fileDesc>
		<encodingDesc corresp="PS-GENERAL.xml#PS-PT">
			<projectDesc><p/></projectDesc>
			<editorialDecl><p/></editorialDecl>
			<classDecl>
				<taxonomy xml:id="Tip-PS">
					<bibl>Tipologia PS</bibl>
					<category xml:id="pragmatics"><catDesc>queixa</catDesc></category>
					<category xml:id="type"><catDesc>familiar</catDesc></category>
					<category xml:id="linguisticSource"><catDesc>cópia</catDesc></category>
					<category xml:id="socioHistoricalSource"><catDesc>
						<term n="1" key="KW.xml#K287"/>
						<term n="2" key="KW.xml#K105"/>
						<term n="3" key="KW.xml#K92"/>
						<term n="4" key="KW.xml#K193"/>
						<term n="5" key="KW.xml#K171"/>
						<term n="6" key="KW.xml#K141"/>
						Brasil,Falsificación,Enfermedad,Reproches,Pobreza,Matrimonio</catDesc></category>
					<category xml:id="balancedSelection"><catDesc>0</catDesc></category>
				</taxonomy>
			</classDecl>
		</encodingDesc>
		<profileDesc>
			<langUsage><language ident="PT"/></langUsage>
			<textClass>
				<catRef target="#pragmatics"/>
				<catRef target="#type"/>
				<catRef target="#linguisticSource"/>
				<catRef target="#socioHistoricalSource"/>
				<catRef target="#balancedSelection"/>
			</textClass>
			<creation/>
			<correspDesc>
				<correspAction type="sent">
					<persName key="CDD.xml#VJ3" xml:id="VJ3" cert="high"><name>Vicência Jorge</name></persName>
					<placeName confidence="1" type="origin">Portugal, Lisboa, Oeiras
						<location>
							<geo>38.6968607 -9.3146014</geo>
						</location>
					</placeName>
					<date confidence="1" when="1594-02-15" from="1594" to="1594" when-custom="1594.02.15"/>
				</correspAction>
				<correspAction type="received">
					<persName key="CDD.xml#JM19" cert="high"><name>Jerónimo Monteiro</name></persName>
					<placeName confidence="1" type="destination">América, Brasil, Paraíba, Filipeia
						<location>
							<geo>-7.124233 -34.880692</geo>
						</location>
					</placeName>
				</correspAction>
			</correspDesc>
			<settingDesc><p>Originalmente, tratava-se do processo por denúncia de bigamia de Jerónimo Monteiro, cristão-velho de 25 anos, natural de Oeiras, morador na Paraíba. Pelos dados do processo, Jerónimo Monteiro e Vicência Jorge «estiveram de amores», dos quais resultou um filho, nunca se consumando o casamento, por oposição da família dela. Jerónimo Monteiro iniciou uma nova vida embarcando para Angola e, posteriormente, para o Brasil. Contraiu então matrimónio com Maria Salvadora, em Filipeia, na Paraíba. Chegou às mãos desta última, trazida por um negro, uma carta de Vicência Jorge. Era dirigida a Jerónimo Monteiro, que nem a chegou a ver. Maria Salvadora mandou um marinheiro copiar o texto e modificá-lo com o acrescento (transcrição modernizada) «molher ao meu marido mui certo Jerónimo Monteiro», rasgando, posteriormente, a carta original. Esta cópia é a carta aqui transcrita (CARDS2052). Com este dado incriminatório acrescentado, Maria Salvadora denunciou o marido perante o visitador do Santo Oficio, Heitor Furtado de Mendonça, que moveu processo por bigamia contra Jerónimo Monteiro, mandando-o prender. Enquanto denunciante do marido, Maria Salvadora acabou por falar demais e confessou a sua intervenção, pelo que Jerónimo Monteiro foi libertado, enquanto a mulher ia presa e era condenada por falso testemunho, falsificação e quebra do segredo do Santo Ofício.<lb/>Há uma nota na margem de cabeceira da carta que diz o seguinte (transcrição modernizada): «Esta carta apresentou Maria Salvadora e seu marido Jerónimo Monteiro. É falsa.» No final, há outra nota mais extensa (transcrição modernizada): «Aos catorze dias do mês de janeiro de mil e quinhentos e noventa e cinco na Paraíba apresentou ao senhor visitador esta carta Maria Salvadora vindo à mesa denunciar contra seu marido Jerónimo Monteiro, a qual carta o senhor visitador mandou ajuntar ao processo que se fizesse contra o dito Jerónimo Monteiro. Manuel Francisco notário do Santo Ofício nesta visitação o escrevi».</p>
			</settingDesc>
		</profileDesc>
		<revisionDesc>
			<change when="2012-09">Rita Marquilhas: Codificação XML</change>
			<change xml:lang="EN">
				<p sameAs="title"></p>
				<p sameAs="summary"></p>
				<p sameAs="settingDesc"></p>
				<p sameAs="text"></p></change>
		</revisionDesc>
	</teiHeader>
	<text>
		<body>
			<pb n="23r" facs="CARDS2252_2.JPG"/><lb break="yes"/>
			<opener>
				<salute>
					<w rend="sor">sor</w>
				</salute>
			</opener>
			<p>
					<w>muitas</w> 
					<w>vos</w> 
					<w>tenho</w> 
					<w>escritas</w> 
					<w>sem</w> 
					<w>ver</w> 
					<w>reposta</w> 
					<w>delas</w> 
					<w>não</w> <lb break="yes"/> 
					<w>sei</w> 
					<w>ao</w> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w>ponha</w> 
					<w>o</w> 
					<w>voso</w> 
					<w>descudo</w> 
					<w>porque</w> 
					<w>despous</w> <lb break="yes"/> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w>viestes</w> 
					<w>d</w> 
					<w>amguola</w> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w>vai</w> 
					<w>em</w> 
					<w>tres</w> 
					<w>anos</w> 
					<w rend="numqua">num-<lb break="no"/>qua</w> 
					<w>vi</w> 
					<w>hũa</w> 
					<w>carta</w> 
					<w>vosa</w> 
					<w>mais</w> 
					<w>que</w> 
					<w>hua</w> 
					<w>que</w> 
					<w rend="mãodastes">mão-<lb break="no"/>dastes</w> 
					<w>a</w> 
					<w>vosa</w> 
					<w>mai</w> 
					<w>do</w> 
					<w>que</w> 
					<w>me</w> 
					<w>amostrarão</w> <lb break="yes"/> 
					<w>tãoto</w> 
					<w>foi</w> 
					<w>o</w> 
					<w>meu</w> 
					<w>prazer</w> 
					<w>cõ</w> 
					<w>ter</w> 
					<w>novas</w> 
					<w>de</w> 
					<w>vosa</w> <lb break="yes"/> 
					<w>saude</w> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w>chorei</w> 
					<w>mais</w> 
					<w>de</w> 
					<w>duas</w> 
					<w>oras</w> 
					<w>bem</w> 
					<w>sabeis</w> <lb break="yes"/> 
					<w>que</w> 
					<w>me</w> 
					<w>deixastes</w> 
					<w>em</w> 
					<w>cas</w> 
					<w>de</w> 
					<w>meu</w> 
					<w>pai</w> 
					<w>em</w> 
					<w rend="cõpanhia">cõpa<lb break="no"/>nhia</w> 
					<w>de</w> 
					<w>minha</w> 
					<w>mai</w> 
					<w>e</w> 
					<w>de</w> 
					<w>meus</w> 
					<w>irmãos</w> 
					<w>meu</w> <lb break="yes"/> 
					<w>pai</w> 
					<w>e</w> 
					<w>minha</w> 
					<w>mai</w> 
					<w>save</w> 
					<w>os</w> 
					<w>meus</w> 
					<w>irmãos</w> 
					<w rend="culpados">cul<lb break="no"/>pados</w> 
					<w>na</w> 
					<w>morte</w> 
					<w>dum</w> 
					<w>home</w> 
					<w>e</w> 
					<w>amdão</w> 
					<w>todos</w> <lb break="yes"/> 
					<w>fojidos</w> 
					<w>por</w> 
					<w>hi</w> 
					<w>dois</w> 
					<w>se</w> 
					<w>forão</w> 
					<w>embarquar</w> 
					<w>a</w> 
					<w rend="cãotarem">cão<lb break="no"/>tarem</w> 
					<w>que</w> 
					<w>por</w> 
					<w>ahi</w> 
					<w>bao</w> 
					<w>ebarquados</w> 
					<w rend="pa">pa</w> 
					<w>esas</w> <lb break="yes"/> 
					<w>partes</w> 
					<w>do</w> 
					<w>brazil</w> 
					<w>aguazalheos</w> 
					<w>como</w> 
					<w rend="hirmãos">hir<lb break="no"/>mãos</w> 
					<w>e</w> 
					<w>cunhados</w> 
					<w>Respeit</w> 
					<w>ao</w> 
					<w>muito</w> 
					<w rend="trabalho">traba<lb break="no"/>lho</w> 
					<w>que</w> 
					<w>tenho</w> 
					<w>levado</w> 
					<w>por</w> 
					<w>amor</w> 
					<w>de</w> 
					<w>vos</w> <lb break="yes"/> 
					<w>ca</w> 
					<w>me</w> 
					<w>diserão</w> 
					<w>que</w> 
					<w>vos</w> 
					<w>querias</w> 
					<w>cazar</w> 
					<w>nesas</w> <lb break="yes"/> 
					<w>partes</w> 
					<w>do</w> 
					<w>brazil</w> 
					<w>fiquei</w> 
					<w>tão</w> 
					<w>sobresaltada</w> <lb break="yes"/> 
					<w>que</w> 
					<w>tive</w> 
					<w>simquo</w> 
					<w>sãogrias</w> 
					<w>que</w> 
					<w>estive</w> 
					<w>em</w> 
					<w>pas</w> <lb break="yes"/> 
					<w>de</w> 
					<w>morte</w> 
					<w>depois</w> 
					<w>tornei</w> 
					<w>a</w> 
					<w>cudar</w> <gap reason="illegible" extent="1 letter"/> 
					<w>min</w> 
					<w>não</w> 
					<w rend="serias">se<lb break="no"/>rias</w> 
					<w>vos</w> 
					<w>tão</w> 
					<w>mau</w> 
					<w>cristão</w> 
					<w>que</w> 
					<w>quizeses</w> 
					<w>ter</w> 
					<w rend="tãotas">tão<lb break="no"/>tas</w> 
					<w>mulheres</w> 
					<w>paso</w> 
					<w>muitas</w> 
					<w>nesidades</w> 
					<w>em</w> 
					<w>cas</w> 
					<w>de</w> <lb break="yes"/> 
					<w>meu</w> 
					<w>pai</w> 
					<w>e</w> 
					<w>mai</w> 
					<w>que</w> 
					<w>por</w> 
					<w>muitas</w> 
					<w>nesedades</w> 
					<w rend="q">q</w> <lb break="yes"/> 
					<w>lhe</w> 
					<w>digua</w> 
					<w>muitas</w> 
					<w>mais</w> 
					<w>cão</w> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w>muitas</w> 
					<w>mais</w> 
					<w>cão</w> <lb break="yes"/> 
					<w>muitas</w> 
					<w>vezes</w> 
					<w>seu</w> 
					<w>irnão</w> 
					<w>vi</w> 
					<w>he</w> 
					<w>ho</w>  
					<w>momteiro</w> 
					<w rend="blasfema">blas<lb break="no"/>fema</w> 
					<w>de</w> 
					<w>mim</w> 
					<w>e</w> 
					<w>quoamdo</w> 
					<w>veo</w> 
					<w>o</w> 
					<w>meu</w> 
					<w>filho</w> 
					<w rend="muito">mui<lb break="no"/>to</w> 
					<w>mais</w> 
					<w>em</w> 
					<w>caza</w> 
					<w>acõteseuse</w> 
					<w>aquela</w> 
					<w>morte</w> <lb break="yes"/> 
					<w>do</w> 
					<w>ome</w> 
					<w>como</w> 
					<w>diguo</w> 
					<w>todos</w> 
					<w>os</w> 
					<w>meus</w> 
					<w>irmãos</w> 
					<w rend="amdão">am<lb break="no"/>dão</w> 
					<w>fogidos</w> 
					<w>não</w> 
					<w>ha</w> 
					<w>hi</w> 
					<w>quem</w> 
					<w>guanhe</w> 
					<w>hũ</w> 
					<w>vimtem</w> <lb break="yes"/> 
					<w>por</w> 
					<w>hum</w> 
					<w>de</w> 
					<w>paca</w> 
					<w>estam</w> 
					<w>a</w> 
					<w>nesidade</w> 
					<w>como</w> 
					<w>diguo</w> 
					<w rend="coamto">co<lb break="no"/>amto</w> 
					<w>me</w> 
					<w>deus</w> 
					<w>leve</w> 
					<w>em</w> 
					<w>descõtos</w> 
					<w>dos</w> 
					<w>meus</w> <lb break="yes"/> 
					<w>pecados</w> 
					<w>pecolhe</w> 
					<w>polas</w> 
					<w>simquo</w> 
					<w rend="chaguas">cha<lb break="no"/>guas</w><pb n="23v" facs="CARDS2252_3.JPG"/><lb break="yes"/> 
					<w>de</w> 
					<w>deus</w> 
					<w>se</w> 
					<w>eu</w> 
					<w>tiver</w> 
					<w>dita</w> 
					<w>que</w> 
					<w>lhe</w> 
					<w>seja</w> 
					<w>dada</w> <lb break="yes"/> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w>se</w> 
					<w>venha</w> 
					<w>cõ</w> 
					<w>pouquo</w> 
					<w>ou</w> 
					<w>cõ</w> 
					<w>muito</w> 
					<w>ou</w> 
					<w>sem</w> <lb break="yes"/> 
					<w>nada</w> 
					<w rend="porq">porq</w> 
					<w>sua</w> 
					<w>prezemsa</w> 
					<w>ma</w> 
					<w>abasta</w> 
					<w>de</w> 
					<w>ficar</w> <lb break="yes"/> 
					<w>castifeita</w> 
					<w>que</w> 
					<w>são</w> 
					<w>tão</w> 
					<w>guamdes</w> 
					<w>os</w> 
					<w>meus</w> <lb break="yes"/> 
					<w>dezejos</w> 
					<w>de</w> 
					<w>sua</w> 
					<w>vita</w> 
					<w>que</w> 
					<w>não</w> 
					<w>a</w> 
					<w>papel</w> 
					<w>em</w> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w rend="caiba">cai<lb break="no"/>ba</w> 
					<w rend="porq">porq</w> 
					<w>parese</w> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w>não</w> 
					<w>hei</w> 
					<w>de</w> 
					<w>cheguar</w> 
					<w>a</w> 
					<w>velo</w> <lb break="yes"/> 
					<w rend="porq">porq</w> 
					<w>fiquo</w> 
					<w>tão</w> 
					<w>descõsolado</w> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w>cuamdo</w> 
					<w>vejo</w> <lb break="yes"/> 
					<w>vir</w> 
					<w>os</w> 
					<w>maridos</w> 
					<w>das</w> 
					<w>minhas</w> 
					<w>vezinhas</w> 
					<w>e</w> 
					<w>ele</w> <lb break="yes"/> 
					<w>não</w> 
					<w>vir</w> 
					<w rend="mas"><supplied resp="TMC" reason="illegible">mas</supplied></w> 
					<w>temo</w> 
					<w>deus</w> 
					<w>mateme</w> 
					<w>loguo</w> 
					<w>seu</w> <lb break="yes"/> 
					<w rend="fo">fo</w> 
					<w>pede</w> 
					<w>papel</w> 
					<w rend="pa">pa</w> 
					<w>hir</w> 
					<w>a</w> 
					<w>escola</w> 
					<w>venhao</w> 
					<w rend="doutrinar">dou<lb break="no"/>trinar</w> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w>bem</w> 
					<w>sabe</w> 
					<w>que</w> 
					<w>os</w> 
					<w rend="fos">fos</w> 
					<w>que</w> 
					<w>não</w> 
					<w rend="aprendem">apren<lb break="no"/>dem</w> 
					<w>nada</w> 
					<w>cõ</w> 
					<w>as</w> 
					<w>mais</w> 
					<w>seu</w> 
					<w>hirmão</w> 
					<w>amtonio</w> <lb break="yes"/> 
					<w>momteuro</w> 
					<w>e</w> 
					<w>ja</w> 
					<w>cazado</w> 
					<w>e</w> 
					<w>ja</w> 
					<w>tem</w> 
					<w>hua</w> 
					<w rend="fa">fa</w> 
					<w>e</w> <lb break="yes"/> 
					<w>cazou</w> 
					<w>muito</w> 
					<w>bem</w> 
					<w>muito</w> 
					<w>tinha</w> 
					<w>que</w> 
					<w>vos</w> <lb break="yes"/> 
					<w>dizer</w> 
					<w>mas</w> 
					<w>como</w> 
					<w>boto</w> 
					<w>esta</w> 
					<w>a</w> 
					<w>vemtura</w> <lb break="yes"/> 
					<w>se</w> 
					<w>vola</w> 
					<w>darão</w> 
					<w>ou</w> 
					<w>não</w> 
					<w>doeivos</w> 
					<w>de</w> 
					<w>minha</w> <lb break="yes"/> 
					<w>lastema</w> 
					<w>e</w> 
					<w>de</w> 
					<w>minhas</w> 
					<w>nesidades</w> 
					<w>e</w> 
					<w rend="vimdevos">vimde<lb break="no"/>vos</w> 
					<w>em</w> 
					<w>todo</w> 
					<w>cauzo</w> 
					<w>semdo</w> 
					<w>cauzo</w> 
					<w rend="q">q</w> 
					<w rend="esta"><add hand="VJ3" place="supralinear">esta</add></w> 
					<w>vos</w> 
					<w>for</w> <lb break="yes"/> 
					<w>dada</w> 
					<w>desta</w> 
					<w>vosa</w> 
					<w>muito</w> 
					<w>serta</w> 
					<w>por</w> 
					<w>quei</w> 
					<w rend="tatas">ta<lb break="no"/>tas</w> 
					<w>laguramas</w> 
					<w rend="choro">c<add hand="VJ3" place="infralinear">h</add>oro</w>
			</p><lb break="yes"/> 
			<closer>
				<signed>
					<w>visẽsia</w> 
					<w>Jorje</w> <lb break="yes"/> 
					<w>perfeita</w> 
					<w>amigua</w> 
					<w>mulher</w> 
					<w>ao</w> 
					<w>meu</w> 
					<w rend="marido"><supplied resp="TMC" reason="illegible">ma<lb break="no"/><add hand="scribe" place="supralinear">rido</add></supplied></w> 
					<w>mui</w> 
					<w>serto</w> 
					<w>Jironimo</w> 
					<w>monteiro</w>
				</signed> 
				<date>
					<w>feita</w> 
					<w>oje</w> <lb break="yes"/> 
					<w>aos</w> 
					<w>15</w> 
					<w>de</w> 
					<w rend="fereiro">fereiro</w> 
					<w>da</w> 
					<w>hera</w> 
					<w>de</w> 
					<w>mil</w> 
					<w>e</w> 
					<w rend="quinhentos">qui<lb break="no"/>nhentos</w> 
					<w>e</w> 
					<w>novemta</w> 
					<w>e</w> 
					<w>catro</w>
				</date> <lb break="yes"/> 
				<signed>
					<w>filha</w> 
					<w>de</w> 
					<w rend="amtonio">am<lb break="no"/>tonio</w> 
					<w>jorje</w> 
					<w rend="fro">fro</w> 
					<w>e</w> 
					<w>ferador</w>
				</signed>
				<placeName>
					<w>destes</w> 
					<w>oeres</w>
				</placeName>
			</closer>
		</body>
	</text>
</TEI>

